';

Bojkowie dziś

Bojkowie dziś

Bojkowie lub Werchowynci, jak sami często się określali jako zwarta grupa etnograficzna zanikli zupełnie na terenie Polski. Rozproszeni w trakcie przymusowych wysiedleń w latach 1946/1947 po północnym terytorium kraju ulegli szybko ukrainizacji lub polonizacji. W granicach Polski z lat 1944 – 1951 stanowili ledwo zachodni skrawek swojego etnosu, bardzo zresztą przemieszany z Łemkami i ludnością pogórzańską. Współczesna Bojkowszczyzna to teren leżący całkowicie w granicach Ukrainy.

Z uwagi na pewien zastój cywilizacyjny w czasach sowieckich a więc praktycznie do lat 90. XX wieku zachowało się, zwłaszcza w górach wiele reliktów dawnej kultury ludowej, pasterskiej. W wielu wsiach przetrwała stara zabudowa, cerkwie pamiętające niekiedy czasy Rzeczpospolitej, przydrożne kapliczki czy krzyże pańszczyźniane. Najważniejsze i unikalne zarazem jest to, że przetrwał w jakimś wymiarze pasterski styl życia, obyczajowość, wiara.

Możemy to jeszcze zobaczyć w wielu karpackich wsiach. Najbardziej charakterystyczne dla tej kultury są tereny w okolicy Turki i Skolego, gdzie podziwiać można jeszcze powszechnie stare chałupy bojkowskie, zwane „chyżami”. W podgórskich dolinach prowadzi się nadal intensywny wypas bydła, którego hodowla jest podstawą egzystencji tych ludzi. Jednak na okoliczne połoniny zapuszczają się rzadko. Zwłaszcza od czasu kiedy zostały zlikwidowane kołchozy i upadła hodowla bydła na dużą skale. Paradoksalnie to stary system podtrzymywał jakiejś formie życie pasterskie, gdyż funkcjonowanie kołchozów hodowlanych powodowało intensywne wykorzystanie połonin.

Jeszcze w latach 90. XX wieku można było oprócz dużych stad byków czy koni trafić na połoninie na sezonowe szałasy i obory, które wykorzystywano w okresie letnim. Na dużych powierzchniach koszono trawy i gromadzono siano na zimę.

Dzisiaj widok taki należy już do rzadkości, gdyż mała ilość bydła powoduje, że jest wystarczająco dużo miejsca do jego wypasu w sąsiedztwie wsi a więc w niższych partiach dolin. Mimo to hodowla jest ważnym zajęciem współczesnych Bojków co w połączeniu z zachowaniem wielu elementów dawnej kultury a nawet jej odrodzeniu powoduje, że jest to obszar bardzo atrakcyjny również pod względem turystycznym.

Adam007