?>

Ekipa TVN w Gościńcu Rabe

Wspólnie z ekipą TVN przygotowaliśmy krótki reportaż na temat zimowych atrakcji w Bieszczadach ….

Więcej ›

Cerkiew w Smolniku na Liście UNESCO 01.08.2013 · 5:44

Od czerwca 2013 r. na Światową Listę Dziedzictwa Kulturowego UNESCO wpisana jest dawna cerkiew grekokatolicka pw. św. Michała Archanioła wzniesiona w Smolniku w 1791 r.
Świątynia pełniła funkcje sakralne jako cerkiew do 1951 roku, kiedy to w efekcie „Akcji H-T” ludność Smolnika została całkowicie wysiedlona. Pozostawioną zabudowę rozebrano, a całość gruntów przejął PGR. Opuszczoną cerkiew wykorzystano z czasem jako magazyn siana. Wówczas też nastąpiła dewastacja wyposażenia oraz kradzieże cennych ikon i przedmiotów kultu religijnego. Ocalałe wyposażenie zostało z czasem wywiezione głównie do Muzeum-Zamku w Łańcucie. Część starych ikon można też znaleźć we Lwowie. Od 1973 roku cerkiew służy jako filialny kościół rzymskokatolicki, w którym regularnie odbywają się nabożeństwa. W 1974 r. została konsekrowana na filialny kościół obrządku łacińskiego p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny parafii Lutowiska. W latach 2004–2007 parafia przeprowadziła gruntowny remont świątyni, w czasie którego między innymi podniesiono i wypoziomowano podmurówkę, wymieniono gont i naprawiono elementy więźby dachowej. W 2009 r. przeprowadzono konserwację polichromii, znajdujących się we wnętrzu świątyni.vOgólną architekturę obiektu należy zakwalifikować do archaicznego typu tzw. bojkowskiego prostego. Charakteryzuje się on trójdzielną konstrukcją zrębową, której każda część (babiniec, nawa i prezbiterium) powstała na planie kwadratu. Środkowa część jest większa od pozostałych. Każdą z nich pokrywa czterospadowy dach namiotowy zwieńczony makowicami, na których osadzone są metalowe, trójramienne krzyże. W każdej z części świątyni znajdują się też niewielkie okna. Pod nimi biegnie wydatny dach okapowy, który otacza bryłę obiektu. Obecnie całość pokryta jest gontem.
Smolnicka cerkiew jest dziełem wyjątkowym. Prostota jej budowy jest jednym z dwóch zachowanych przykładów bojkowskiej architektury sakralnej w polskiej części Bieszczadów. Podobne typy cerkwi możemy oglądać dopiero na Ukrainie. Wewnątrz obiektu niestety nic nie zostało z oryginalnego wyposażenia. Ściany nawy zdobi za to niecodzienna polichromia prawdopodobnie z XVIII wieku. Przedstawia ona draperie z medalionami świętych i patriarchów zwieńczone koroną i podtrzymywane przez dwa anioły. Przez stulecia ukryta była za drewnianym ikonostasem dzięki czemu możemy zawdzięczać jej zachowanie. W okresie funkcjonowania w niej PGRu zamalowano wapnem fragmenty wnętrza. Polichromia znajduje się także w kopule prezbiterium nad ołtarzem. Symbolizuje ona sferę niebieską ze złotymi gwiazdkami. To właśnie polichromie, będące obecnie zupełnym unikatem dekoracyjnym w Bieszczadach zdecydowały głównie o umieszczeniu obiektu na Liście UNESCO. Przy cerkwi znajduje się dziś stary cmentarz z kilkoma odrestaurowanymi nagrobkami. Niektóre z nich pochodzą jeszcze z czasów galicyjskich. Całość otacza drewniane ogrodzenie i starodrzew.
Przy świątyni stała też dzwonnica, którą rozebrano w latach 50-tych ubiegłego stulecia. Obok przechodzi droga, która niegdyś wiodła przez wieś. Kilkaset metrów na południowy zachód cerkwi ocalały dwa krzyże przydrożne. Większość zabudowy Smolnika skupiona była nietypowo jak na ten teren na wzniesieniu, a cerkiew stanowiła w centrum wsi. 

Tekst: Bogdan Augustyn

 


Designed by www. bieszczady .pl © 2009
Gościniec Rabe - pensjonat w Bieszczadach